De heropgerichte Illuminaten

Door: Wouter Engler / Foto: Archief
De Orde der Illuminaten werd verboden door keurvorst Karl Theodoor van Beieren. Minder bekend is dat later, in de 19de eeuw, de verboden orde werd heropgericht door de Russische immigrant Leopold Engel in Dresden.

De mythe wil dat Skull & Bones, de welbekende studentenvereniging in Amerika, een soort Amerikaanse afdeling is van de Illuminaten. Alexandra Robbins vermeldt dit ook in haar boek ‘Secrets of the Tomb’. William H. Russel (1809-1885), student aan de Yale Universiteit in New Haven, zou tijdens een vakantie in Duitsland in contact zijn gekomen met de leider van een groep die zich uitgaf voor de Illuminaten. Russel had van hem toestemming gekregen om een afdeling te beginnen in de VS. Zo luidt althans de mythe.

Onderzoek leert echter dat de orde in Dresden werd heropgericht door de Russische immigrant Leopold Engel (1858-1931). Hij was de zoon van een dirigent en geïnteresseerd in het occultisme, zoals overigens wel meer rijke Westerlingen rond 1900. Theodor Reuss (1855-1923), bijvoorbeeld. Hij liet, ondanks een meningsverschil, zijn orde fuseren met die van Engel. Reuss had al een hoofdkwartier: de ‘Ludwig Loge’ in München. Reuss en Engel kregen ruzie en dat betekende dus het einde van hun samenwerking.

Betekende dit ook het einde van de Illuminaten? Nee, nog niet. Engel zou later nog een ‘Wereldbond der Illuminaten’ oprichten, maar deze orde werd na zijn dood verboden door de nazi’s. Ernst Born geeft een andere versie in zijn glossarium van de ‘Odd Fellows’, maar deze versie moet niet serieus worden genomen volgens de eerder gesproken Jan Willem Nienhuys van Stichting Skepsis. Born associeert volgens hem ten onrechte de ‘Wereldbond der Illuminaten’ met de Fraternitas Rosicruciana Antiqua (F.R.A.) en Ordo Templi Orientis (O.T.O.).

Bovendien bestond de O.T.O. al voordat de Illuminaten-orde opnieuw werd opgericht door Engel. Reuss, seksmagiër en politiespion, beweerde dat de O.T.O. in 1895 al was opgericht door dr. Franz Hartmann (1838-1912) en dr. Carl Kellner (1851-1905). Reuss zou de leider worden van de O.T.O. In 1912 kwam hij in contact met de beruchte magiër Aleister Crowley (1875-1947) en die zette zijn werk voort. De O.T.O. bestaat nog steeds en heeft over heel de wereld loges: Australië, Groot-Brittannië, de VS, Nederland, Duitsland, Italië, Japan, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Rusland, etc.