De macht van de Illuminati: invloedrijke wereldleiders of allang verleden tijd?

Door: André Kesseler / Illustratie: AKG/ANP

Als ergens iets onverklaarbaars of geheimzinnigs gebeurt, zijn er altijd mensen die roepen dat het om een samenzwering gaat. Hoe ontstaan die verhalen en wat is er van waar? Grijpen de Illuminati binnenkort de macht?

De zaak

Bij een complot draait het om geruchten, halve waarheden, hele verzinsels, en ongezonde hoeveelheden achterdocht. Het Illuminati-complot heeft het allemaal. Het is een wereldomvattende samenzwering, die de gemoederen al eeuwen bezighoudt. En terecht, want de Illuminati zijn van plan om alle regeringen ter wereld omver te werpen en de gevreesde Nieuwe Wereld Orde te stichten.

Volgens de meeste theorieën begint het verhaal met Adam Weishaupt; een jonge, nogal opvliegerige professor in de rechten uit Beieren. Weishaupt was een jood met een katholieke opvoeding die daarna de overstap maakte naar het protestantisme. De professor was nogal geïnteresseerd in de geestelijke ontwikkeling van het individu en om die reden toegetreden tot de Vrijmetselaars.

Die brachten hem schijnbaar niet wat hij zocht. Hij wilde zijn eigen clubje. En dus richtte hij op 1 mei 1776 de Gesellschaft der Perfectibilisten op. De Perfectibilisten, bestaande uit Weishaupt en vier vrienden, streefden een op zich nobel doel na; ze wilden de wereld en het individu perfectioneren, zodat de laatste rechtstreeks met god kon communiceren. De middelen waren alleen wat radicaal.

De totale vrijheid van het individu zou worden bereikt door alle naties, monarchieen , religies, en sociale instrumenten (bijvoorbeeld huwelijken) compleet af te schaffen. Een uitgangspunt waar je, zeker in die tijd, machtige vijanden mee maakte. Toch kon Weishaupt zijn club nog jarenlang ongestoord uitbouwen. Op het hoogtepunt waren er 650 leden (die zichzelf Illuminati, de ‘verlichten’, noemden), voornamelijk gerekruteerd onder Vrijmetselaars in de Duitstalige gebieden in Europa.

Maar in 1784 kreeg Karl Theodoor, keurvorst van Beieren, te horen dat allerlei geheime genootschappen druk doende waren zijn macht te ondergraven. En dus verbood hij ze allemaal met nadruk de subversieve Illuminati, die volgens hem een extra groot gevaar voor de samenleving vormden. Een deel van de leden werd gevangengenomen, anderen vluchtten net als hun leider de grens over.

Weishaupt gaf voortaan les in filosofie aan de universiteit van Göttingen en het Gesellschaft der Perfectibilisten stierf een zachte dood.

De geruchten

…of toch niet? Nog geen tien jaar na het verbod van Karl Theodoor kwamen de eerste geruchten op gang dat de Illuminati van Weishaupt helemaal niet waren opgeheven. Ze zouden ondergronds zijn gegaan en hun imperium steeds verder uitbouwen. Tegen het einde van de eeuw verschenen er verschillende boeken die waarschuwden voor de duivelse praktijken van de Illuminati.

In 1797 bijvoorbeeld verscheen het boek van de Engelsman John Robison met de pakkende titel ‘Bewijzen van een samenzwering tegen alle religies en regeringen van Europa, uitgevoerd in geheime bijeenkomsten van Vrijmetselaars, Illuminati en Reading Societies, verzameld uit betrouwbare bronnen’. (Voor mensen die op basis van de titel bijna niet kunnen wachten om het te lezen; het is nog steeds te koop bij onder meer Bol.com en Amazon.com.) In datzelfde jaar kwam de Fransman Abbé Augustin de Barruel met een reeks van vier boeken met de naam ‘Mémoires pour servir à l’histoire du Jacobinisme’. Daarin beweerde Barruel dat de Illuminati rechtstreeks verantwoordelijk waren voor de Franse revolutie.

Zowel Robison als Barruel waarschuwden de wereld dat de tentakels van de Illuminati veel verder reikten dan iemand kon vermoeden. Ze waren zo succesvol in het infiltreren in en rekruteren onder andere geheime groepen, dat ze zichzelf als bamboe verspreidden.

De twee schrijvers hebben een enorme invloed gehad op hoe er tot op de dag van vandaag over de Illuminati wordt gedacht. Volgens de complotgelovigen is inmiddels elke internationale organisatie die enige politieke of financiële macht heeft in handen van de Illuminati; van het Internationale Monetaire Fonds tot de Wereldbank en van de VN tot het Internationale Strafhof in ons eigen Den Haag.

Ze besturen de internationale drugshandel, de Maffia, het Vaticaan, de CIA. En via die onvoorstelbare machtspositie zouden ze de hand hebben gehad in bijna elke historische gebeurtenis. De moord op de Amerikaanse presidenten Lincoln en Kennedy (die laatste wilde niet doen wat hem werd opgedragen), 9-11, 7-7 (de reeks bomaanslagen in Londen in 2005), het ontstaan van de Europese Unie, de Duitse eenwording in 1871 en de hereniging in 1990…

Je kunt het zo gek niet bedenken, of het past in het plaatje. Illuminati plaatsten het gezicht op Mars en bepalen wie de volgende president van de Verenigde Staten wordt. Desnoods door de boel op te lichten, zoals vier jaar geleden toen John Kerry eigenlijk de verkiezingen om het Amerikaanse presidentschap had gewonnen van George W. Bush. De meeste complottheorieën gaan ervan uit dat de Illuminati vooral Vrijmetselaarsloges infiltreerden en zo steeds meer macht verwierven.

Het overgrote deel van de Vrijmetselaars zou overigens niet op de hoogte zijn van het bestaan van de Illuminati. Pas als iemand binnen de loge een bepaald niveau (de 33^ste graad) bereikte, zou hij ingelicht worden over het ‘Grote Plan’. Op de website http://www.illuminati-news.com/ verwoordt ene Wes Penre het Illuminati-complot als volgt:

‘Het enige wat ik van je vraag, is (…) voor een moment alles weg te gooien wat je te horen hebt gekregen, dingen die je hebt geleerd op school, wat je hebt gehoord op de radio, wat je hebt gezien op televisie, wat politici u hebben verteld. Laten we eens even voor onszelf gaan denken. We krijgen daar nauwelijks de kans voor, want we worden dagelijks gebombardeerd met propaganda. Waar we ook zijn. We worden voortdurend gevoed met adviezen, slecht nieuws en leugens, en er zijn stapels geheimen. Het leven is hectisch, we moeten ons brood verdienen, we zijn bang om te worden ontslagen. Ons voortbestaan wordt constant bedreigd. Althans, zo lijkt het. Maar wat is nu de oorzaak van al die angst en onzekerheid in ons leven? Is de dreiging echt of creëert iemand die angstgevoelens met opzet? Veel van deze angst en terreur wordt verspreid via de media die eigendom zijn van een paar mensen aan de top van de samenleving, die ik soms de ‘Puppet Masters’ noem. En die mensen hebben hun eigen duistere agenda. De Illuminati (of Moriah Veroverende Wind zoals ze zich tegenwoordig lijken te noemen) is een zeer geheimzinnige groep van occulte beoefenaars die al duizenden en duizenden jaren bestaat, die gebruikmaakt van de Joodse Kabbalah als een van de richtsnoeren om de rest van de bevolking te onderdrukken. Het is geen ‘jongensclubje’ of een groep volwassenen die wat opwinding in het leven probeert te brengen; het is iets veel groters. Dit is een zeer goed gestructureerde organisatie die bestaat uit hooggeplaatste mensen. Die mensen zijn de superrijken, die staan boven de wet. Velen van hen komen zelfs niet voor op de lijst van de rijkste mensen ter wereld; zo geheim is het.’

De feiten

Penre is op één punt beter ingelicht dan de meeste complotaanhangers. De oorspronkelijke Illuminati stammen niet uit de achttiende eeuw. Weishaupt heeft de ideeën over een regeringsloze-iedereen-is-gelijk-samenleving ook maar (deels) gepikt. Spanje was bijna zeven eeuwenlang in handen van de Moren. Christenen, moslims en joden leefden redelijk in harmonie. Sevilla, Córdoba en Granada groeiden uit tot wereldsteden en het land bloeide als nooit tevoren.

Maar christelijke reconquistadores rammelden aan de poort om de moren te verdrijven en een nieuwe staat te stichten. En daarin kon geen sprake zijn van vreedzame samenleving zolang de joden en de moren zich niet lieten bekeren tot het christelijke geloof. De reconquista was een langdurig proces, maar toen de christenen er in de vijftiende eindelijk in slaagden de moren het land uit te werken, kwamen er in het kader van ‘één land, één geloof’ allerlei maatregelen. De joden kregen de keus. Of het land uit, of zich bekeren tot het katholicisme. Een vrij groot deel koos voor de laatste optie en werd conversos.

Maar het onderlinge wantrouwen was al eeuwenlang niet al te groot en nam alleen maar toe. Er kwamen complottheorieën dat de conversos bezig was de top van de katholieke kerk en de staat te infiltreren. En in 1478 kwam er een officiële instantie om alle vormen van religieondermijnend gedrag te onderzoeken en zonodig hard af te straffen: de Spaanse Inquisitie.

De conversos bracht vanuit het tegenwoordig weer helemaal hippe Kabbalah (Madonna en haar rode polstouwtje) nieuwe elementen in de christelijke kerk, en er ontstond een beweging binnen de kerk die zich de Alumbrados (in het Spaans, Illuminati in het Latijn) noemde. De aanhangers hiervan geloofden dat de menselijke ziel, als die eenmaal een bepaalde graad van perfectie (verlichting) had bereikt, direct met de Heilige Geest kon communiceren. Verlichte geesten hoefden dan ook niet meer deel te nemen aan kerkelijke rituelen, goede werken, en de naleving van allerlei externe uitingen van het religieuze leven.

De Inquisitie vond het allemaal maar niks en besloot in 1520, op overigens uiterst vage gronden, dat de Alumbrados ketters waren. Het is niet uitgesloten dat katholieke bisschoppen daar achter zaten. Een flink aantal Alumbrados kwam uit rijke families. Het zou best kunnen dat de bisschoppen met begerige ogen naar hun bezittingen keken die aan de kerk ten deel zouden vallen als de ‘ketters’ veroordeeld zouden worden.

Net als de volgelingen van Weishaupt zouden ook deze Illuminati ondergronds zijn gegaan en uiteindelijk zijn uitgegroeid tot de hypermachtige organisatie die het nu is. De boeken van Robison en Barruel staan vol met aantoonbare feitelijke onjuistheden, maar vestigden, samen met een boek uit 1924 (Nesta H. Webster, ‘Secret Societies and Subversive Movements’) en publicaties van hedendaagse ‘argwanenden’ als David Icke, toch de naam van de Illuminati. En ook in romans, zoals Het Bernini Mysterie van Dan ‘Da Vinci Code’ Brown, komen de Illuminati naar voren als tuig dat de wereld wil overheersen.

Maar er is nog nooit ook maar één stukje onomstotelijk bewijs geleverd voor het feit dat de Illuminati bestaan. En ‘ziejewelzogeheimzijnzenou’ klinkt op één of andere manier niet als een doorslaggevend argument in de discussie. De vraag is ook, waar wachten de Illuminati op? Een organisatie die met zijn tentakels de hele wereld in zijn greep houdt, met wereldleiders in de gelederen, en als enige doel totale wereldoverheersing…Waarom doen ze dat dan niet gewoon?

Zaak gesloten?

Bij lange na niet. Het werk van de Illuminati gaat door; de totale macht is binnen bereik. Sommigen denken zelfs dat de duistere club die macht allang verworven heeft en achter de schermen aan alle touwtjes trekt. Want is dat niet de ultieme truc van de duivel; de wereld laten geloven dat hij niet bestaat?

Speciale dank 

Geplaatst met toestemming van hoofdredacteur Vivianne Bendermacher en redacteur André Kesseler van het tijdschrift Kijk. Artikel verscheen eerder in het jubileum-nummer van Kijk, nr. 11, november 2008.