De moordenaar van Theo van Gogh

Door: Wouter Engler

Theo van Gogh is in de vroege morgen van 2 november 2004 vermoord door de moslim-fundamentalist Mohammed Bouyeri. Na zijn arrestatie zou hij voor de rechtbank verklaren: ‘Ik kan u verzekeren, mocht ik vrijkomen dat ik precies hetzelfde zal doen.’

Mohammed Bouyeri is geboren op 8 maart 1978 in de Domselaerstraat in Amsterdam-West. Bouyeri is de zoon van islamitische migranten uit het Rifgebergte en heeft daarom zowel de Nederlandse als Marokkaanse nationaliteit. Het gezin verhuist in 1985 naar de Hart Nibbrigstraat in Overtoomse Veld. Bouyeri doet het zeker niet slecht op school en behaalt zijn havo-diploma aan het Amsterdamse Mondriaanlyceum. Bouyeri interesseert zich echter ook in politiek en dan met name in de ideologie van terreurorganisatie Hamas in Palestina.

Bouyeri studeert accountancy en daarna bedrijfsinformatica aan Hogeschool Inholland in Diemen. Hij gedraagt zich steeds agressiever. Tijdens zijn studententijd spuugt hij een agent in het gezicht (1997), mishandelt een bezoeker van een studentencafé (2000) en steekt zelfs een agent neer in het Vondelpark (2001). Hij moet voor het laatstgenoemde misdrijf een celstraf uitzitten van 3 maanden, maar het gaat van kwaad tot erger zodra hij weer vrijkomt. Osama Bin Laden is voor hem zijn grote voorbeeld na de terroristische aanslagen van 9/11.

Bouyeri radicaliseert nog verder als zijn moeder overlijdt. Hij terroriseert zijn zusjes omdat ze met mannen omgaan die hij niet heeft goedgekeurd, kleedt zich in traditionele islamitische kledij en geeft blijk van een enorme haat tegen autochtonen en joden. Hij probeert zijn streng islamitische levensstijl op te dringen aan bezoekers van het wijkcentrum ‘EigenWijks’: vrouwen en mannen mogen niet in dezelfde zaal aanwezig zijn en het is verboden om alcohol te nuttigen. Het wijkcentrum wil hierna niks meer van de vrijwilliger weten.

Moord

Bouyeri wil een daad stellen, laten zien dat niemand de spot kan drijven met de islam en komt dan uit bij de uitgesproken cineast en columnist Theo van Gogh. Hij bereidt zich zorgvuldig voor en bestudeert de vaste fietsroute van zijn slachtoffer: van de Pythagorasstraat tot aan de Linnaeusstraat. Hij oefent met zijn HS-pistool dat een kaliber heeft van 9 mm en bekijkt thuis video’s van onthoofdingen met een Kukri-machete. Bouyeri gaat ervan uit dat hij de martelarendood zal sterven en regelt met zijn radicale moslimvrienden nog de laatste voorzorgsmaatregelen.

Dinsdag 2 november: de dag van de moord. Van Gogh fietst zijn vaste route, maar wordt door Bouyeri ingehaald ter hoogte van het stadsdeelkantoor aan de Linnaeusstraat. Bouyeri richt het pistool op zijn slachtoffer en schiet. Van Gogh gooit zijn fiets neer en roept angstig: ‘Doe het niet! Doe het niet!’ Bouyeri gooit ook zijn fiets neer en schiet weer op Van Gogh. Die weet al strompelend het fietspad te bereiken en zakt in elkaar: ‘Genade! Niet doen! Niet doen! Niet schieten!’ Bouyeri staat voor zijn hulpeloze slachtoffer en haalt koelbloedig de trekker over.

Bouyeri haalt uit zijn tas de machete tevoorschijn en probeert geduldig het hoofd van de romp te scheiden. Hij duwt de machete met grote kracht in de borstkas. Dan haalt hij een brief tevoorschijn en prikt die met een fileermes op de borst van Van Gogh. Bouyeri ziet dat een omstander hem aankijkt en vraagt op haatdragende toon: ‘Wat kijk je?’ De omstander schreeuwt verontwaardigd: ‘Dat kan je toch niet maken!’ Bouyeri: ‘Dat kan ik wel en dan weten jullie ook wat je te wachten staat.’ Bouyeri loopt vervolgens weg van het lijk.

Lawaai

Bouyeri wordt na een vuurgevecht met de politie gearresteerd. De brief (pagina 1, pagina 2, pagina 3, pagina 4, pagina 5, pagina 6) op het lichaam van Van Gogh is een dreigbrief gericht aan de liberale politica en ex-moslima Ayaan Hirsi Ali, die eerder met Van Gogh de film ‘Submission’ had gemaakt. Bouyeri meent dat de politiek gedomineerd wordt door ‘de vele joden’ en voorspelt de ondergang van ‘de ongelovigen’. Bouyeri zou in andere teksten Geert Wilders bedreigd hebben en andere radicale moslims opgeroepen hebben om hem te executeren.

Van Gogh zou niet worden herdacht in stilte, maar op verzoek van zijn naasten met lawaai. Rita Verdonk (VVD), minister van vreemdelingenzaken, staat naast de burgemeester Job Cohen (PvdA) en houdt vervolgens een emotionele rede op de Dam in Amsterdam: ‘Vandaag is er iets verschrikkelijks gebeurd. Vandaag is Theo van Gogh vermoord. De samenleving is geschokt. (…) Ik kende Theo. (…) Theo was diegene die aan de ene kant zei: Rita, hou die rug recht. Theo was ook diegene die zei: Denk om jezelf en denk ook om de mensen. (…)’

‘Theo ging flink tekeer tegen alles wat hij zag als misstanden in de samenleving, hij nam geen blad voor de mond. (…) In dit land mag niemand vermoord worden omdat hij voor zijn mening uitkomt. Dat willen wij niet. Dat willen wij niet. (…) Maar één ding weet ik zeker: wij staan nu op een tweesprong.  En het is aan ons allemaal om een kant te kiezen. Of zeggen we tot hier…en niet verder. Stoppen! (…) We laten ons niet van de wijs brengen. We laten ons niet in de hoek drukken.’

Foto van het stoffelijk overschot van Van Gogh.