Profiel: Malcolm X

Door: Wouter Engler / Foto: Marion S. Trikosko
Malcolm X (1925-1965) werd met de dood bedreigd nadat hij gebroken had met de sekte Nation of Islam (NOI). Hij werd door sekteleden op 21 februari 1965 vermoord in Manhattan, New York.

Malcolm Little werd geboren op 19 mei 1925 in de stad Omaha, Nebraska. Hij was de zoon van Louise Norton en de baptistische predikant Earl Little, die overigens een groot aanhanger was van de ideeën van Marcus Garvey. Malcolm belandde, na de dood van zijn vader, in de criminaliteit. Hij zou zijn hele leven ervan overtuigd blijven dat zijn vader vermoord was door leden van de racistische Ku Klux Klan (KKK).

Bembry
Malcolm werd na een reeks inbraken gearresteerd en zat een deel van zijn straf uit in de Charlestown State Prison in Boston. Hij had een verschrikkelijke hekel aan religie en kreeg daarom van zijn medegevangenen al gauw de bijnaam ‘Satan’. John Elton Bembry, een medegevangene, nam hem onder zijn hoede en moedigde hem aan om meer aan zelfstudie te doen. Malcolm had enorm veel respect voor Bembry, volgde zijn raad op en ging werken aan zijn algemene ontwikkeling. Zijn honger naar kennis was groot en hij las tijdens zijn detentie veel boeken.

Norfolk
Malcolm werd, mede dankzij zijn zuster, op een gegeven moment overgeplaatst naar een gevangenis in Norfolk. Daar was het gevangenisregime milder en anders dan hij gewend was in Boston. Malcolm correspondeerde ook met zijn broer, die hem overhaalde om een volgeling te worden van de Nation of Islam (NOI). Maar dan moest hij wel stoppen met roken en het eten van varkensvlees. Malcolm ging akkoord en werd een trouw volgeling van Elijah Muhammed’s NOI. Tevens weigerde hij nog langer zijn ’slavennaam’, Malcolm Little, te gebruiken en noemde zich voortaan ‘Malcolm X’. Na zijn vrijlating bezocht hij Elijah Muhammed en werd benoemd tot zijn assistent.

Rockwell
De NOI was een sekte die toen al bekend stond om haar racisme. De NOI ageerde bijvoorbeeld tegen Joden en blanken. Malcolm X maakte blanken uit voor ‘Blauwogige duivels’. De NOI werd steeds radicaler onder leiding van Elijah Muhammed, die zichzelf als een soort heilige zag. De NOI trok ook de aandacht van andere extremisten, waaronder zelfs George Lincoln Rockwell van de American Nazi Party (ANP). Rockwell kon zich blijkbaar prima vinden in de separatistische en antisemitische denkbeelden van de NOI. Rockwell werd zelfs een keer uitgenodigd voor een bijeenkomst van de sekte. Hij zou, althans volgens Time Magazine, op die bijeenkomst Elijah Muhammed vergeleken hebben met Adolf Hitler.

Breuk
Malcolm raakte in conflict met Elijah Muhammed en verliet in 1964 de NOI. Malcolm was op de hoogte van zaken die schadelijk konden zijn voor het aanzien van de NOI. De buitenechtelijke relaties van Elijah Muhammed, bijvoorbeeld. Malcolm besefte dat hij zich had ingelaten met een sekte, die niet ‘de ware islam’ aan haar volgelingen onderwees. Soennitische moslims haalden hem uiteindelijk over om zich te bekeren tot ‘de ware islam’. Malcolm maakte vervolgens een pelgrimstocht naar Mekka, de Hadj. Hij kwam terug als een ander mens en leek niet langer verteerd te worden door haat. Blanken, Joden, ze waren niet langer zijn vijanden, maar zijn gelijken.

Moord
Malcolm was niet langer een volgeling van Elijah Muhammed, want hij had het ‘ware geloof’ gevonden. Dat wekte de toorn van de NOI. Malcolm werd door volgelingen van de sekte vervloekt en met de dood bedreigd. ‘Hypocrites like Malcolm should have their heads cut off’, zei zijn oude protégé Louis X, later beter bekend als NOI-leider Louis Farrakhan. Malcolm X werd doodgeschoten toen hij sprak op een bijeenkomst in de Audubon Ballroom in Manhattan, New York. Talmadge X Hayer, Muhammed Abdul Aziz en Khalil Islam werden verdacht van medeplichtigheid aan de moord en gearresteerd. Hayer gaf toe dat hij bij de moord betrokken was en werd veroordeeld.