De kruistocht van Paul van Buitenen

Door: Wouter Engler

Paul van Buitenen is terug! Deze keer niet als klokkenluider, maar als lijsttrekker van de partij Europa Transparant. Ik had een exclusief interview met hem over zijn kruistocht tegen het ‘regenteske establishment’ in Brussel.

Van Buitenen’s ervaringen in Europa zijn op zijn minst Kafkaësk te noemen. Hij kon bijvoorbeeld op maar weinig steun van collega’s en superieuren rekenen toen hij aantoonde dat er sprake was van grootschalige fraude en vriendjespolitiek in Brussel. De klokkenluider wendde zich vervolgens tot de pers, in de hoop dat hij door journalisten wel serieus zou worden genomen.

In een uitzending van actualiteitenrubriek Netwerk (10 januari 1999) was te zien hoe de klokkenluider bezweek onder de psychische druk. Van Buitenen: ‘Ik zag op dat moment alle gebeurtenissen weer voor me. Het werd even teveel voor me. Ik zag hoe hard ik geknokt had voor erkenning en bovenal voor de waarheid.’

‘God was op dat moment mijn enige steun en toeverlaat. Ik ben namelijk christen, ziet u, met een dualistisch wereldbeeld en een zeer groot rechtvaardigheidsgevoel.’ Toch was het wrang dat de journalist die Van Buitenen op dat moment interviewde hem niet meteen vertrouwde. Van Buitenen: ‘Hij was naar een psycholoog gegaan. Die had hem voorgehouden dat ik de waarheid sprak als ik de brief aan een lid van het Europees parlement huilend zou oplezen.’

‘Mocht ik echter niet huilen, dan was ik volgens de psycholoog in kwestie een pathologische leugenaar. Maar ik koester geen wrok. Want sinds ik heb het geloof heb gevonden, ben ik veel rustiger geworden. Mijn vrouw en kinderen gaan daarom ook elke zondag naar de evangelische kerk in Breda. Ik richt mij volledig op de aanpak van de frauduleuze toestanden in Brussel.’

Van Buitenen meent dat de kern van huidige problematiek ligt in het feit dat de Europese Unie (EU) geen scheiding van machten kent. ‘In Europa is alles een grote spons, je hebt te maken met politieke benoemingen en vriendjespolitiek. Het voordeel van gescheiden machten, zoals in Nederland het Openbaar Ministerie (OM) of een rechterlijke macht, is dat je onafhankelijk zaken kan onderzoeken.’

‘Daarvan is nu door al die interne benoemingen via achterkamertjes geen sprake. Alhoewel er wel getracht wordt met instituties of organen zoals de OLAF (interne anti-fraudedienst van instellingen van de EU, red.) deze onafhankelijkheid waarborgen.’ Echter, OLAF bleek volgens Van Buitenen lang niet zo effectief als werd gesuggereerd. Waarvan akte het metersdikke rapport waarin diverse bronnen werden aangevoerd.

‘Mijn bronnen kwamen zodoende op straat te liggen, daar zaten ambtenaren bij, dat is natuurlijk dodelijk. Hen is dan ook het leven meteen zuur gemaakt. Ze kregen immers geen promotie, werden vroegtijdig met pensioen gestuurd of ontslagen.’ Toch is Van Buitenen wel van mening dat de anti-fraudedienst OLAF een paar goede onderzoekers heeft. ‘Maar’, zo stelt hij meteen, ‘Die jongens kunnen nog zo goed hun werk doen, naarmate de resultaten op een hoger politiek niveau komen wordt er uiteindelijk niets mee gedaan. OLAF werkt gewoon niet. Het is een papieren tijger.’

‘Terwijl nota bene deze dienst in het leven was geroepen nadat ik de misstanden aan de grote klok had gehangen.’ zegt hij enigszins smalend. ‘Een ander nader nadeel van OLAF is ook dat de Europese Commissie overal inzage in heeft. Ze hebben zoveel macht, graag wil ik daarom met deze partij de transparantie op bestuurlijk niveau vergroten. Want het is toch belachelijk dat je helemaal afhankelijk bent van een Europese Commissie, terwijl controle daarop noodzakelijk is.

‘Daarom pleiten wij ook in ons verkiezingsprogramma voor een Europees Meldpunt, uiteraard onder toezicht van onze partij.’ Maar, is dit Europees Meldpunt wat u noemt dan nog wel onafhankelijk? ‘Natuurlijk, wij mengen er ons niet in. Je moet er daarom als volgt naar kijken: als het niet gebeurt dan komen belangrijke dossiers niet op tafel. We moeten toekomstige klokkenluiders een dienst aanbieden waar zij met hun waarnemingen of constateringen van gepleegde misstanden kunnen aankloppen.’

‘Wij zijn het zat, hebben genoeg van politieke steun van de Christen-democraten en de Sociaal-democraten in het Europees Parlement.’ Heeft u ook wel de steun van kiezers? Van Buitenen enthousiast: ‘Bij de laatste verkiezingen voor het Europees parlement was de opkomst 29 procent, voor de Nederlandse verkiezingen van januari 2003 was dat maar liefst 80 procent. Allemaal mensen die de gang naar de stembus maakten.’

‘Europa Transparant moet dus die 51 procent van het potentiële electoraat zien te bereiken. Zelf denk ik dat we hoge ogen gaan gooien, temeer omdat wij als one-issue partij afwijken van de andere kandidaten voor de Europese verkiezingen. Wij zijn voor de kiezer aantrekkelijk.’

Bankafschrift op internet

‘Klokkenluiden’ is geen vetpot als ik Van Buitenen mag geloven. ‘Mijn inkomen is volledig afhankelijk van de royalty’s die ik krijg door de verkoop van mijn boeken. Dat is voor ieder verkocht boek slechts 1 euro. Ik moet dus maar liefst 4000 boeken verkopen om het salaris wat ik kreeg in Brussel te evenaren.’ Maar hoe loopt uw laatste boek ‘In de loopgraven van Brussel’ (2004) eigenlijk?

‘Dat valt mijn uitgever bijzonder tegen, maar ik vind dat het wel redelijk loopt. Ik kan er in ieder geval wel van leven, maar een het is geen vetpot. Toch zal ik als euro-parlementariër genoeg geld binnen harken om de partij drijvende te houden. Europa Transparant zit financieel totaal aan de grond. Het laatste beetje wat we hadden is namelijk gespendeerd aan verkiezingsaffiches. Dat kan overigens iedereen ook gewoon zien, want we hebben als enige partij ons bankafschrift op het internet gezet. Zelfs met onze financiën zijn we transparant.’